“Петрочайна дачин тамсаг” хэмээх хятадын хөрөнгө оруулалттай компани Дорнод аймгийн Тамсагийн саваас газрын тос олборлодог. Өнгөрсөн долоо хоногт Авто тээврийн газраас тус компаний тээвэрлэлтийг зогсоосон талаар бид мэдээлж байсан. Авто тээврийн газар уг компани тээвэрлэлт хийх гэрээ сунгаагүй гэх мэт 10-аад зөрчил илэрсэн хэмээн мэдэгдэж байсан юм.
Тэгвэл өнөөдөр дээрх компанийн удирдлагууд хэвлэлийн хурал хийлээ. Тус компанийн дэд захирал өнгөрсөн долоо хоногын баасан гаригт тээвэрлэлтийг үргэлжлүүлэх хүсэлтээ Авто газарт тавьсан боловч түүний хүсэлтийг хүлээж аваагүй юм. Тэд Авто тээврийн газраас хийсэн шалгалтын дүнг хүлээн зөвшөөрч буйгаа илэрхийлж, байцаагч нарын тогтоосон зөрчлүүдийг арилгах талаар арга хэмжээ авч эхэлсэн. Зам барих ажлаа энэ зунаас эхлэж байгаа, Авто тээврийн газартай газрын тос тээвэрлэх гэрээгээ сунгасан тиймээс тээвэрлэлт хийхийг төрийн байгууллагууд анхаарч үзээчээ гэв. Энэ үеэр тэднээс хэдэн асуултад хариулт авлаа.
-Танай компани авто зам барих ажлаа яагаад өдий болтол хийгээгүй юм бэ. Уг нь 2008 онд ашиглалтад оруулах байсан юм билээ?
-“Петро чайна Дачин тамсаг” компанийн үйлдвэрлэлийн баазаас Баянхошууны боомт хүртэлх 210,7 км асфальтан хучилттай авто зам барих, мөн үйлдвэрлэлийн баазаас Бичигтийн боомт хүртэлх 140 км авто замыг ашиглалтад оруулах үүрэгтэй. Бичигтийн боомт хүртэлх замын 74 км-ыг нь өнгөрсөн онд ашиглалтад оруулсан бол үлдсэнийг нь энэ онд ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна. Харин Баянхошууны боомт руу тавих авто замын ажил дээр хугацаа алдсан нь үнэн. Бидэнд санхүүгийн бэрхшээлтэй асуудал байснаас өдий хүрсэн юм. Эхлээд 2007 онд замын зураг төслийн ажлыг гүйцэтгэх компанийг сонгож, зургаа гаргасан бөгөөд яам, агентлагийн газраар дамжин батлуулах гэсээр 2009 он болсон. Үүнтэй зэрэгцээд XIX талбайн хайгуулын гэрээ дуусч, бид гэрээгээ үргэлжлүүлэхээр ажилласнаар зам барих ажил хойшилсон. Тухайн үед бид санхүүгийн хувьд ч хүндрэлтэй байсан. Одоо бүх хөрөнгө мөнгийг нь бүрэн шийдвэрлэсэн байгаа учраас энэ замыг барьж байгуулах ажлыг гүйцэтгэх бүрэн боломжтой болсон.
-Танай компани өдөрт хэдэн тонн газрын тос олборлодог вэ. Роялтийн төлбөр яагаад төлдөггүй юм бэ?
-Өдөрт 7000 мянган барель буюу 1000 тонн газрын тос олборлодог байгаа. Монголын Засгийн газартай байгуулсан Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээнд энэ тухай юу гэж заасан байгаа, тэрний дагуу гэрээгээ биелүүлээд Газрын тосны газарт төлбөрөө төлөөд явж байгаа. Манай компанид төлбөрөө төлөөгүй зүйл байхгүй. Харин XIX талбайн гэрээг байгуулахад роялтийн татварыг 0 байхаар заасан учраас гэрээний дагуу энэ талбайгаас олборлосон ашигт малтмалд роялтийн татвар төлдөггүй. Харин XXI талбайн гэрээг байгуулахад роялтийн татварыг 7,5 хувь байхаар заасны дагуу татвар, төлбөрөө өгөөд явж байна.
- Танай компани хичнээн төрлийн химийн бодис оруулж ирж ашигладаг вэ?
-120 төрлийн уусмал бодис оруулж ирж стандартын дагуу хадгалж, ашигладаг.
-Хятад ажилчид Монголчуудаас өндөр цалин авдаг гэж сонссон?
-Манай компанид 323 монгол, 70 гаруй хятад ажилтантай. Туслан гүйцэтгэгч компанийн 2000 гаруй ажилтан бий. Гэхдээ дарга, ажилтаны цалин мэдээж өөр байна. Харин адилхан ажил хийж байгаа хятад, монгол иргэд яг адилхан төгрөгийн цалин авдаг. Доод тал нь 300 доллар, дээд тал нь 1000 долларын цалинтай.
Д.Гэрэл